De basisverzekering dekt bij elke zorgverzekeraar precies dezelfde zorg. Dat is geen marketing maar wet: de overheid bepaalt wat erin zit, en daar mag geen verzekeraar van afwijken. Toch zit er tussen de goedkoopste en de duurste basisverzekering €511 per jaar verschil.
Dat verschil zit in twee dingen: de premie die de verzekeraar vraagt, en het soort polis. Dat tweede bepaalt naar welke zorgverlener je kunt zonder bij te betalen.
Naturapolis: je verzekeraar heeft afspraken gemaakt
Bij een naturapolis heeft je verzekeraar contracten gesloten met ziekenhuizen, klinieken en andere zorgverleners. Ga je naar een gecontracteerde zorgverlener, dan wordt de rekening rechtstreeks verrekend en betaal je niets bij.
Ga je naar een zorgverlener zónder contract, dan vergoedt je verzekeraar een deel, vaak 70 tot 80 procent van het gemiddeld gecontracteerde tarief. De rest betaal je zelf. Bij een ingreep kan dat om honderden euro’s gaan.
Naturapolissen zijn doorgaans het goedkoopst. De goedkoopste basisverzekeringen van dit moment zijn dan ook allemaal natura.
Budgetpolis: natura met minder contracten
Een budgetpolis is een naturapolis waarbij de verzekeraar met minder zorgverleners een contract heeft. Vaak zijn dat wel de meeste ziekenhuizen in de buurt, maar niet allemaal, en zelfstandige klinieken vallen er vaker buiten.
Daar staat een lagere premie tegenover, meestal vijf tot tien euro per maand ten opzichte van een gewone naturapolis van dezelfde verzekeraar. Voor wie zelden in het ziekenhuis komt is dat vaak een prima keuze; voor wie onder behandeling is juist niet.
De term budgetpolis staat nergens als officiële categorie. Verzekeraars noemen het zelf bijvoorbeeld basis budget of selectief. Kijk dus niet naar de naam maar naar de lijst met gecontracteerde ziekenhuizen.
Restitutiepolis: je kiest zelf
Bij een restitutiepolis ben je vrij in je keuze van zorgverlener. De rekening wordt vergoed tot een marktconform tarief, ongeacht of er een contract is. Je betaalt alleen bij als een zorgverlener een tarief rekent dat ver boven het gemiddelde ligt.
Die vrijheid kost geld: restitutiepolissen zijn meestal de duurste van het aanbod. Ze worden bovendien schaarser, want verschillende verzekeraars zijn de afgelopen jaren gestopt met volledige restitutie of hebben er beperkingen in aangebracht.
Let bij zo’n polis op het woord marktconform. Dat is niet hetzelfde als alles vergoed. Rekent een kliniek fors boven het gemiddelde, dan kun je ook bij restitutie een deel zelf betalen.
Combinatiepolis: per soort zorg verschillend
Een combinatiepolis zit ertussenin. Voor de ene soort zorg geldt natura, voor de andere restitutie. Zo kan ziekenhuiszorg natura zijn terwijl geestelijke gezondheidszorg vrij is, of andersom.
Dit is de lastigste soort om te vergelijken, want je moet in de polisvoorwaarden opzoeken welke zorg onder welk regime valt. Neem je een combinatiepolis, lees dan specifiek na hoe de zorg die jíj gebruikt geregeld is.
Het verschil op een rij
| Budget | Natura | Combinatie | Restitutie | |
|---|---|---|---|---|
| Vrije keuze zorgverlener | Sterk beperkt | Beperkt | Deels | Ja |
| Bijbetalen zonder contract | Vaak | Vaak | Soms | Zelden |
| Premie | Laagst | Laag | Midden | Hoogst |
Wat het in euro’s kan schelen
Een voorbeeld om het concreet te maken. Stel dat een behandeling €4.000 kost en jouw verzekeraar heeft geen contract met die kliniek.
- Bij een naturapolis die 75 procent van het gemiddeld gecontracteerde tarief vergoedt, krijg je ongeveer €3.000 terug en betaal je €1.000 zelf, plus je eigen risico.
- Bij een restitutiepolis wordt het marktconforme tarief vergoed en betaal je alleen bij als de kliniek daar fors boven zit.
Het prijsverschil tussen die twee polissen is ongeveer €40 per maand, dus €480 per jaar. Eén behandeling buiten contract kan die meerprijs dus in één klap terugverdienen. Kom je nooit bij een niet-gecontracteerde zorgverlener, dan betaal je dat bedrag voor niets.
Zo controleer je of jouw zorgverlener gecontracteerd is
Dit kost vijf minuten en het is het enige wat echt telt bij de keuze tussen natura en restitutie.
- Ga naar de site van de verzekeraar die je overweegt en zoek op zorgvinder of gecontracteerde zorg.
- Vul je ziekenhuis, kliniek of behandelaar in, en let op het jaar: contracten lopen per kalenderjaar.
- Zoek ook op de specifieke behandeling. Een ziekenhuis kan voor de ene ingreep wel gecontracteerd zijn en voor de andere niet.
- Twijfel je, bel dan de verzekeraar en vraag om bevestiging per mail.
Belangrijk: de contractafspraken veranderen per jaar. Een ziekenhuis dat dit jaar gecontracteerd is, hoeft dat volgend jaar niet te zijn. Verzekeraars en ziekenhuizen onderhandelen vaak nog door tot in december.
Waar je zelf op kunt letten
- Sta je onder behandeling bij een specifiek ziekenhuis of een specifieke behandelaar? Controleer of die gecontracteerd is bij de polis die je overweegt.
- Denk je aan een zelfstandige kliniek? Die hebben lang niet altijd contracten met alle verzekeraars.
- Kom je zelden in het ziekenhuis? Dan merk je de beperking van een naturapolis in de praktijk minder snel.
- Woon je in een regio met één groot ziekenhuis? Dan is de kans groter dat het gecontracteerd is bij vrijwel elke verzekeraar.
Wat er in 2027 speelt
De premie stijgt fors. Het kabinet rekent voor 2027 met gemiddeld €169 per maand, tegenover €159 nu. Dat raakt elke polissoort even hard. De hele rekensom.
Het eigen risico gaat licht omhoog. De geplande verhoging naar ongeveer €455 is uitgesteld naar 2028, maar de jaarlijkse indexatie komt terug. Voor 2027 komt het bedrag naar verwachting uit op ongeveer €400. Dat staat los van het soort polis, maar het beïnvloedt wel wat je in totaal zelf betaalt.
Het aanbod aan restitutiepolissen krimpt al jaren. Wil je vrije keuze houden, kijk dan goed of jouw huidige polis die volgend jaar nog biedt. Verzekeraars veranderen dit soms zonder dat het opvalt, en je krijgt het alleen mee via de polisvoorwaarden.
Wat er níet verschilt
Goed om te weten wat overal gelijk is, want daar wordt in reclames soms omheen gepraat. De dekking van de basisverzekering is bij elke verzekeraar identiek. Het verplichte eigen risico geldt overal. En voor de basisverzekering mag geen enkele verzekeraar je weigeren, ongeacht leeftijd of gezondheid; dat heet de acceptatieplicht.
Voor aanvullende verzekeringen geldt die plicht niet: daar mag een verzekeraar je wél weigeren of eerst een gezondheidsverklaring vragen.
Veelgestelde vragen
Wat is het goedkoopste soort polis?
Een budgetpolis, gevolgd door een gewone naturapolis. Het verschil met een restitutiepolis loopt op tot ongeveer veertig euro per maand.
Kan ik met een naturapolis naar elk ziekenhuis?
Naar elk gecontracteerd ziekenhuis wel. Ga je naar een ziekenhuis of kliniek zonder contract, dan krijg je vaak 70 tot 80 procent vergoed en betaal je de rest zelf.
Hoe weet ik welk soort polis ik nu heb?
Dat staat op je polisblad en in je account bij de verzekeraar. Vaak zit het ook in de naam, zoals basis budget, natura of vrij.
Is een restitutiepolis altijd beter?
Nee, alleen vrijer. Kom je uitsluitend bij gecontracteerde zorgverleners, dan merk je het verschil niet en betaal je alleen meer premie.
Verandert het soort polis iets aan mijn eigen risico?
Nee. Het eigen risico is bij elke polis hetzelfde en geldt voor dezelfde soorten zorg.
Wat gebeurt er als mijn ziekenhuis volgend jaar geen contract meer heeft?
Loopt je behandeling al, dan valt die meestal nog onder de oude afspraken tot hij is afgerond. Begin je een nieuwe behandeling, dan geldt de nieuwe situatie. Vraag dit altijd na bij je verzekeraar.
Wat de polissen kosten zie je op onze zorgvergelijking: premie, eigen risico en soort polis naast elkaar, met een filter op natura, restitutie of combinatie. Lees ook of het loont om je eigen risico te verhogen en wanneer je kunt overstappen.
Wij vergelijken en geven geen advies: welke polis bij jouw situatie past bepaal je zelf, of samen met een adviseur met een vergunning van de AFM.
Bijgewerkt op 15 september 2026 met de cijfers van Prinsjesdag. Premies voor 2027 worden uiterlijk 12 november bekendgemaakt.