Nepkortingen met Black Friday: zo zie je of een korting echt is

Een doorgestreept bedrag met min zestig procent erachter voelt als een vondst. Maar sinds 1 januari 2023 staat er een regel in de wet die precies vastlegt wat een winkel mag doorstrepen, en als je die regel kent, zie je in tien seconden of een korting echt is. Hieronder staat de regel, de uitzondering die winkels in november gebruiken, en hoe je het zelf nakijkt.

De regel: de laagste prijs van de afgelopen dertig dagen

Een winkel die een prijsverlaging aankondigt, moet daarbij de laagste prijs noemen die hij in de dertig dagen daarvoor heeft gevraagd. Dat geldt voor een doorgestreept bedrag, voor "van/voor" en voor een percentage. Die regel staat in het Besluit prijsaanduiding producten en is per 1 januari 2023 aangescherpt (Staatsblad 2022, 485). De ACM noemt het kort en goed: een korting moet een echte korting zijn op de laagste prijs die eerder gold.

Wat dat in de praktijk betekent: een winkel die iets drie weken voor €400 verkocht, het op 20 november op €600 zet en op 27 november "van €600 voor €450" roept, overtreedt de wet. Hij had €400 moeten doorstrepen, en dan is er geen korting maar een prijsverhoging.

Drie uitzonderingen, en één daarvan verklaart Black Friday

Er zijn drie gevallen waarin de dertigdagenregel niet zo werkt:

• Bederfelijke producten. Logisch: bij verse waren gaat het nergens over.
• Producten die nog geen dertig dagen te koop zijn. Dan geldt de laagste prijs over de periode dat hij wél te koop was. Dit is waarom een game die acht dagen in de winkel ligt nooit een geloofwaardige van-prijs kan hebben.
• Trapsgewijze kortingen. Een winkel mag een korting in stappen laten oplopen, bijvoorbeeld eerst dertig en dan vijftig procent, en daarbij de oorspronkelijke prijs blijven noemen. Dat mag maximaal drie maanden duren.

Die derde is de belangrijke. Een winkel die in september begint met een kleine korting en die in stappen uitbouwt naar 27 november, mag de hele tijd het bedrag van september doorstrepen. Dat is volkomen legaal, en toch is het verschil met de prijs van vorige week veel kleiner dan het percentage suggereert. De korting op papier gaat over september; de korting in je portemonnee gaat over vorige week.

Hoe je het zelf nakijkt

Je hebt maar één ding nodig: de prijs van vóór de actie. Drie manieren om daaraan te komen:

• Schrijf hem nu op. De goedkoopste methode. Noteer deze maand wat het product kost dat je in november wilt kopen. Op 27 november heb je dan je eigen bewijs.
• Kijk naar het absolute bedrag, niet het percentage. Zestig procent van een opgeblazen bedrag is minder dan tien procent van een eerlijk bedrag. Vergelijk wat je overmaakt, niet wat er doorgestreept staat.
• Vergelijk met een andere winkel. Als er bij de ene winkel korting op zit en de andere vraagt zonder korting hetzelfde, dan was de korting er niet.

Dat laatste is waar het bij ons om gaat. Wij meten elke nacht de prijs van ruim 56.000 producten bij Coolblue, MediaMarkt en de andere winkels waarmee wij werken, en bewaren per product wanneer die prijs veranderde. Op dit moment liggen er 1.061 producten bij meer dan één winkel, en bij 475 producten noemt een winkel zelf een eerdere prijs. Van beide groepen kunnen wij op 27 november zeggen of het klopt.

Wat je in de feeds ziet, en wat dat zegt

Eén cijfer uit onze eigen gegevens is wel interessant. Wij halen onze prijzen uit de productfeeds die winkels zelf aanleveren. In de brede feed van 95.001 producten is het veld voor de adviesprijs gevuld in nul gevallen, en het veld voor de eerdere prijs in ongeveer twee procent. Coolblue stuurt geen enkele van-prijs mee; MediaMarkt doet dat bij ongeveer een vijfde van zijn producten, en als het er staat is het bedrag ook werkelijk hoger.

Met andere woorden: de meeste winkels weten zelf heel goed wat ze eerder vroegen, maar zetten dat niet in de gegevens die ze naar buiten geven. Daarom kan niemand een korting narekenen behalve iemand die zelf meet. Dat is precies wat wij doen, vanaf nu tot 27 november.

Nepwinkels: een ander probleem, dezelfde week

Naast nepkortingen bestaan er ook nepwinkels, en die zijn rond Black Friday actiever dan anders. Vier dingen die altijd gelden:

• Een prijs die de helft van het normale is, is geen aanbieding. Dat is het signaal dat er geen product komt.
• Betaal met iDEAL of creditcard, nooit met een overboeking of een betaalverzoek. Bij een overboeking is je geld weg zonder spoor; bij een creditcard kun je het soms terugvorderen.
• Kijk of het echt de winkel is die je denkt. Nepwinkels gebruiken een domein dat er bijna op lijkt. Typ het adres zelf in de balk in plaats van op een link in een mail te klikken.
• Geen klantenservice, geen adres, geen KvK-nummer op de site? Dan is er ook niemand om straks iets aan te vragen.

Een downloadcode uit een goedkoop land is trouwens een variant van hetzelfde. Sony, Microsoft en Nintendo koppelen codes aan een regio, en een Turkse of Argentijnse code werkt niet op een Nederlands account. Je betaalt dan voor iets dat je niet kunt inwisselen.

Samengevat

• Een van-prijs moet de laagste prijs van de afgelopen dertig dagen zijn.
• Bij een trapsgewijze korting mag de winkel maximaal drie maanden het oude bedrag blijven noemen. Dat is legaal en het is ook waarom percentages in november zo groot lijken.
• Kijk naar het bedrag dat je betaalt, niet naar het percentage.
• Noteer nu wat je in november wilt kopen. Dat is het enige bewijs dat niemand voor je kan verzinnen.

Wij doen dat laatste voor ruim 56.000 producten. Wil je op 27 november horen wat er werkelijk gedaald is, meld je dan aan in het blok hieronder.